Het belangrijkste verschil zit in de manier waarop de lastoorts wordt gekoeld. Bij een lucht- of gasgekoelde installatie wordt de warmte voornamelijk afgevoerd door het beschermgas en deels door de omgevingslucht en de constructie van de toorts. Bij een watergekoelde installatie circuleert koelvloeistof actief door de lastoorts en het slangenpakket.
Waterkoeling wordt vooral toegepast bij hogere lasstromen, langere inschakelduur en intensief professioneel gebruik. Een luchtgekoelde toorts is eenvoudiger, lichter en goedkoper en is daardoor vaak voldoende voor lichtere werkzaamheden.
Geen van beide systemen is altijd beter. De juiste keuze hangt af van de lasstroom, de duur van het laswerk, het gebruikte proces en hoe belangrijk gewicht, mobiliteit en comfort zijn.
Wat betekent luchtgekoeld of gasgekoeld?
Bij een luchtgekoelde of gasgekoelde lastoorts is geen aparte koelunit met koelvloeistof aanwezig.
De warmte die tijdens het lassen in de toorts ontstaat, wordt afgevoerd via:
- De metalen delen van de toorts
- Het slangenpakket
- De omgevingslucht
- Het langsstromende beschermgas
- Natuurlijke warmteafvoer tijdens laspauzes
De termen luchtgekoeld en gasgekoeld worden in de praktijk regelmatig door elkaar gebruikt. Bij MIG/MAG- en TIG-toortsen wordt vaak gesproken over gasgekoeld, omdat er tijdens het lassen beschermgas door de toorts stroomt.
Wat betekent watergekoeld?
Bij een watergekoelde installatie is de lastoorts aangesloten op een koelunit, of op aparte waterkoppelingen die gemonteerd zijn op de stroombron of draadkoffer.
Deze koelunit pompt speciale koelvloeistof door leidingen in het slangenpakket en de lastoorts. De verwarmde koelvloeistof stroomt vervolgens terug naar de koelunit, waar de warmte wordt afgevoerd voordat de vloeistof opnieuw door het systeem wordt gepompt.
- Koelunit
- Koelpomp
- Reservoir
- Koelvloeistof
- Aanvoerleiding
- Retourleiding
- Watergekoelde lastoorts
Hierdoor kan warmte veel sneller uit de toorts worden afgevoerd dan bij een luchtgekoelde uitvoering.
Wordt de hele lasmachine met water gekoeld?
Nee, alleen de lastoorts.
De term watergekoelde lasmachine wordt in de praktijk vaak gebruikt voor een lasinstallatie met een watergekoelde lastoorts en een aparte of ingebouwde koelunit.
De elektronica en vermogenscomponenten in de lasstroombron zelf worden bij machines nog steeds met ventilatoren en luchtstroming gekoeld.
Waterkoeling heeft betrekking op:
- Lastoorts
Waarom wordt een lastoorts zo warm?
Tijdens het lassen loopt een hoge elektrische stroom door onderdelen van de lastoorts.
Daarnaast bevindt de toorts zich zeer dicht bij:
- De elektrische lichtboog
- Het hete smeltbad
- Het verwarmde werkstuk
Hoe hoger de lasstroom en hoe langer achter elkaar wordt gelast, hoe meer warmte in de toorts wordt opgebouwd.
Bij te veel warmte kan een luchtgekoelde toorts oncomfortabel heet worden of zijn maximale belastbaarheid overschrijden.
Wat zijn de voordelen van een luchtgekoelde lastoorts?
- Eenvoudige constructie
- Lagere aanschafprijs
- Geen koelunit nodig
- Geen koelvloeistof nodig
- Minder onderdelen die onderhoud vragen
- Lichter slangenpakket
- Vaak gemakkelijker te verplaatsen
- Compactere totale installatie
Voor lichte tot middelzware werkzaamheden kan luchtkoeling daarom een zeer praktische oplossing zijn.
Wat zijn de nadelen van een luchtgekoelde lastoorts?
- Wordt sneller warm bij hoge lasstromen
- Lagere maximale belastbaarheid
- Minder comfortabel bij langdurig lassen
- Zwaardere toorts nodig om hogere stromen aan te kunnen
- Laspauzes kunnen nodig zijn om de toorts te laten afkoelen
Bij intensief productiewerk kan vooral de temperatuur van de toorts uiteindelijk beperkend worden.
Wat zijn de voordelen van een watergekoelde lastoorts?
- Betere warmteafvoer
- Geschikt voor hogere lasstromen
- Geschikt voor langere lascycli
- Toorts blijft koeler tijdens intensief gebruik
- Compactere toorts mogelijk bij hoge vermogens
- Meer comfort voor de lasser
- Geschikt voor zware productieomstandigheden
Doordat warmte actief wordt afgevoerd, kan een watergekoelde toorts bij dezelfde stroom vaak kleiner en prettiger hanteerbaar zijn dan een zwaar uitgevoerde luchtgekoelde toorts.
Wat zijn de nadelen van waterkoeling?
- Hogere aanschafkosten
- Extra koelunit nodig
- Meer slangen in het tussenpakket
- Koelvloeistof moet worden gecontroleerd
- Meer onderdelen die defect kunnen raken
- Hogere onderhoudsbehoefte
- Installatie wordt groter en zwaarder
- Minder handig voor zeer mobiel werk
Een watergekoelde installatie is technisch complexer. Voor werkzaamheden waarbij de extra koelcapaciteit niet nodig is, kan die complexiteit weinig voordeel opleveren.
Wanneer kies je voor een luchtgekoelde MIG/MAG-machine?
Een luchtgekoelde MIG/MAG-installatie is vaak geschikt voor licht tot middelzwaar laswerk waarbij niet langdurig op hoge stroom wordt gelast.
- Onderhoudswerk
- Reparaties
- Hobbygebruik
- Montage
- Dun tot middeldik staal
- Korte lasnaden
- Mobiel werk
- Werkzaamheden met voldoende pauzes
Voor veel werkzaamheden rond 200 tot 300 ampère kan een geschikte luchtgekoelde toorts prima functioneren, afhankelijk van de belastbaarheid en inschakelduur van de specifieke toorts.
Wanneer kies je voor een watergekoelde MIG/MAG-machine?
Waterkoeling wordt vooral interessant wanneer regelmatig langere tijd met hoge stroom wordt gelast.
- Zware staalconstructie
- Productielassen
- Lange lasnaden
- Hoge inschakelduur
- 300 A, 400 A, 500 A of hogere machineklassen
- Puls MIG/MAG op hoge belasting
- Aluminium met hogere stroom
- Industriële productie
Bij een professionele 400 A of 500 A MIG/MAG-installatie is waterkoeling daarom zeer gebruikelijk.
De OTC-catalogus laat dit onderscheid ook duidelijk zien. Zo wordt de EasyArc MIG/MAG-basisuitvoering met een gasgekoelde Welbee P402 beschreven, terwijl voor de zwaardere optie een watergekoelde Welbee P502L wordt gebruikt.
Wanneer kies je voor een luchtgekoelde TIG-toorts?
Een luchtgekoelde TIG-toorts is geschikt voor lager tot middelmatig stroomgebruik en werkzaamheden waarbij mobiliteit belangrijk is.
- Dun plaatwerk
- Licht RVS-werk
- Reparaties
- Montage
- Korte lasnaden
- Lagere stroomsterktes
- Mobiele TIG-installaties
Een luchtgekoelde TIG-toorts is doorgaans eenvoudiger en lichter qua complete installatie omdat geen koelunit nodig is.
Wanneer kies je voor een watergekoelde TIG-toorts?
Bij TIG wordt waterkoeling zeer interessant zodra langdurig met hogere stroom wordt gelast.
- Dik aluminium
- Hoge AC-stromen
- Zwaar RVS-werk
- Productielassen
- Lange TIG-lassen
- Hoge inschakelduur
- Geautomatiseerd TIG-lassen
Vooral AC TIG-lassen van aluminium kan veel warmte in de toorts veroorzaken. Waterkoeling zorgt dan voor een aanzienlijk comfortabelere en beter belastbare toorts.
Ook in de OTC EasyArc-configuratie voor geautomatiseerd TIG-lassen wordt een watergekoelde Welbee A350P met watergekoelde TIG-toorts toegepast.
Is een watergekoelde toorts altijd zwaarder?
De complete installatie is meestal zwaarder doordat een koelunit, koelvloeistof en extra leidingen worden toegevoegd.
De toorts zelf kan juist kleiner en lichter zijn dan een luchtgekoelde toorts met vergelijkbare stroombelastbaarheid.
Een luchtgekoelde toorts moet namelijk voldoende materiaal bevatten om de geproduceerde warmte af te voeren. Bij waterkoeling neemt de koelvloeistof een groot deel van die taak over.
Daarom kan een watergekoelde toorts tijdens langdurig zwaar laswerk juist prettiger in de hand liggen.
Is een luchtgekoelde toorts beter voor mobiel werk?
Vaak wel.
Bij een luchtgekoelde installatie hoeft u geen aparte koelunit mee te nemen.
Hierdoor heeft u:
- Minder gewicht
- Minder kabels en slangen
- Minder onderdelen
- Geen koelvloeistof
- Snellere opbouw op locatie
Voor servicewerk, montage en reparaties op verschillende locaties kan dit een belangrijk voordeel zijn.
Is waterkoeling beter voor productiewerk?
Bij zwaar en langdurig productiewerk meestal wel.
Een productieomgeving vraagt vaak om:
- Lange inschakelduur
- Hoge lasstroom
- Weinig onderbrekingen
- Comfortabele toorts
- Constante belastbaarheid
Hier biedt actieve waterkoeling een duidelijk voordeel.
Welke koeling heb je nodig bij 200 ampère?
Voor veel werkzaamheden rond 200 A is een luchtgekoelde toorts voldoende.
De exacte keuze hangt echter af van:
- Hoe lang achter elkaar wordt gelast
- Type lasproces
- Type beschermgas
- Toortsmodel
- Inschakelduur
- Omgevingstemperatuur
Een machine die af en toe 200 A levert, stelt heel andere eisen dan een productie-installatie die urenlang in deze stroomklasse wordt gebruikt.
Welke koeling heb je nodig bij 300 ampère?
Bij 300 A kunnen zowel luchtgekoelde als watergekoelde systemen worden gebruikt.
Voor kortere laswerkzaamheden kan een zware luchtgekoelde toorts voldoende zijn.
Wanneer langdurig rond deze stroom wordt gelast, wordt waterkoeling steeds aantrekkelijker vanwege comfort en belastbaarheid.
Welke koeling heb je nodig bij 400 ampère?
Voor professioneel en langdurig lassen rond 400 A wordt meestal een watergekoelde lastoorts gekozen.
Er bestaan luchtgekoelde toortsen die hoge stroomsterktes aankunnen, maar deze zijn doorgaans groter en zwaarder en hebben beperkingen in hun inschakelduur. Er bestaan speciale gasgekoelde lastoortsen van TBi, Binzel, Parweld, en OTC die 400 A met 100% inschakelduur aankunnen, echter zijn deze vrij prijzig in aanschaf en reserveonderdelen.
Voor een 400 A-productiemachine is waterkoeling daarom meestal de meest praktische keuze.
Welke koeling heb je nodig bij 500 ampère?
Bij 500 A wordt voor intensief MIG/MAG-laswerk vrijwel altijd gekozen voor een zware watergekoelde toorts.
In deze vermogensklasse wordt zeer veel warmte geproduceerd en is actieve koeling belangrijk voor zowel de belastbaarheid als het comfort van de toorts.
OTC specificeert bijvoorbeeld de industriële Welbee P502L als 500 A stroombron met 60% inschakelduur bij 500 A DC. In complete toepassingen wordt deze vermogensklasse met watergekoelde apparatuur gecombineerd.
Heeft puls-lassen meer koeling nodig?
Niet automatisch, maar bij pulslassen worden vaak hoge piekstromen en intensieve productiecycli gebruikt.
Daardoor worden professionele puls-MIG/MAG-installaties vaak uitgevoerd met waterkoeling.
De benodigde koeling moet worden bepaald op basis van de werkelijke belasting van de toorts en niet alleen op basis van het feit dat de machine over puls beschikt.
Wat betekent de inschakelduur van een lastoorts?
Niet alleen de lasmachine heeft een inschakelduur. Ook een lastoorts heeft een maximale stroombelastbaarheid bij een bepaalde gebruiksduur.
Een toorts die bijvoorbeeld een hoge stroom aankan bij 60% inschakelduur, kan niet automatisch continu op diezelfde stroom worden gebruikt.
Bij het samenstellen van een lasinstallatie moeten daarom de stroombron én de toorts bij elkaar passen.
Kan een te lichte lastoorts beschadigd raken?
Ja.
Wanneer een toorts structureel boven zijn toegestane belastbaarheid wordt gebruikt, kunnen onderdelen oververhit raken.
- Handgreep
- Contacttiphouder
- Toortskop
- Kabels
- Isolatie
- Koperen Powerkabel
- Aansluitingen
Een zwaardere lasmachine betekent daarom niet automatisch dat iedere aangesloten toorts ook het volledige vermogen van de machine kan verwerken.
Wat gebeurt er als een waterkoeler uitvalt?
Wanneer de koelvloeistof niet meer circuleert terwijl met hoge stroom wordt gelast, kan een watergekoelde toorts snel oververhit raken.
Moderne professionele systemen kunnen daarom voorzien zijn van bewaking voor bijvoorbeeld:
- Koelvloeistofniveau
- Doorstroming
- Temperatuur
- Koelunitstoring
Wanneer de waterkoeling niet goed functioneert, moet niet verder worden gelast voordat de oorzaak is opgelost.
Welke koelvloeistof gebruik je in een lasmachine?
Gebruik koelvloeistof die geschikt en goedgekeurd is voor het betreffende lassysteem.
Gebruik niet automatisch gewoon kraanwater of koelvloeistof voor de auto.
De juiste koelvloeistof is onder andere belangrijk vanwege:
- Corrosiebescherming
- Elektrische eigenschappen
- Smering van de pomp
- Vorstbescherming indien relevant
- Bescherming van slangen en afdichtingen
Volg daarom altijd de voorschriften van de fabrikant van de koelunit en lastoorts.
Lastoortsen worden meestal warmer bij intensiever lassen als een motor van een auto, daardoor hebben deze een speciaal mengsel waardoor er meer warmte afgevoerd kan worden.
Welk onderhoud heeft een waterkoeler nodig?
Een watergekoelde installatie vraagt meer periodiek onderhoud dan een eenvoudige luchtgekoelde toorts.
- Koelvloeistofniveau controleren
- Koelvloeistof controleren en periodiek vervangen
- Slangen controleren op lekkage
- Aansluitingen controleren
- Radiateur schoonhouden
- Ventilator controleren
- Pomp controleren
- Doorstroming controleren
Een vervuilde radiateur of onvoldoende koelvloeistof kan de koelcapaciteit sterk verminderen.
Wat is goedkoper: luchtgekoeld of watergekoeld?
Een luchtgekoelde installatie is doorgaans goedkoper in aanschaf.
Er zijn minder onderdelen nodig en er is geen koelunit noodzakelijk.
Een watergekoelde installatie kost meer, maar die extra investering kan bij intensief gebruik worden terugverdiend door:
- Meer comfort
- Hogere belastbaarheid
- Minder noodzakelijke afkoelpauzes
- Geschiktheid voor lange productielassen
- Mogelijkheid om compactere zware toortsen te gebruiken
Wat is beter: watergekoeld of luchtgekoeld?
Geen van beide is universeel beter.
Luchtgekoeld is meestal beter wanneer eenvoud, mobiliteit en lagere kosten belangrijk zijn.
Watergekoeld is meestal beter wanneer hoge lasstromen, lange inschakelduur en comfort tijdens intensief professioneel lassen belangrijk zijn.
| Toepassing | Meestal beste keuze |
|---|---|
| Hobby en incidenteel lassen | Luchtgekoeld |
| Reparaties en onderhoud | Luchtgekoeld |
| Mobiel laswerk | Luchtgekoeld |
| Dun plaatwerk | Luchtgekoeld |
| Licht constructiewerk | Luchtgekoeld |
| Regelmatig werk rond 300 A | Afhankelijk van inschakelduur |
| Intensief 300-400 A lassen | Watergekoeld |
| Professioneel 400 A productiewerk | Watergekoeld |
| 500 A zwaar laswerk | Watergekoeld |
| Langdurig AC TIG aluminium | Watergekoeld |
| Zware puls MIG/MAG-productie | Watergekoeld |
| Robot- en automatiseringswerk | Vaak watergekoeld |
Uit de werkplaats van Cjays
Bij de keuze tussen water- en luchtkoeling wordt vaak alleen naar het maximale amperage op de voorkant van de machine gekeken. Dat geeft maar een deel van het verhaal.
Een veel belangrijkere vraag is: hoe lang wordt er daadwerkelijk op hoge stroom gelast?
Een 400 A-machine die voornamelijk rond 180 tot 250 A wordt gebruikt voor korte lassen kan in sommige situaties prima met een geschikte luchtgekoelde toorts functioneren.
Wordt dezelfde machine gebruikt voor lange lassen rond 350 tot 400 A, dan wordt waterkoeling veel interessanter.
Kijk daarom bij een lasinstallatie altijd naar de combinatie van:
- Lasstroom
- Inschakelduur
- Toortsbelasting
- Lasproces
- Lengte van de lasnaden
- Werkomgeving
- Comfort voor de lasser
Veelgestelde vragen over water- en luchtkoeling
Is gasgekoeld hetzelfde als luchtgekoeld?
Deze termen worden in de praktijk vaak voor hetzelfde type lastoorts gebruikt: een toorts zonder actieve vloeistofkoeling. Bij MIG/MAG en TIG stroomt daarnaast beschermgas door de toorts.
Heb je voor een luchtgekoelde machine koelvloeistof nodig?
Nee. Een conventionele lucht- of gasgekoelde toorts gebruikt geen externe vloeistofkoeling.
Heeft een watergekoelde machine altijd een aparte waterkoeler?
Er is altijd een koelcircuit nodig, maar de koelunit kan afhankelijk van het systeem los, onder de stroombron of volledig geïntegreerd zijn.
Kan ik een watergekoelde toorts op een luchtgekoelde machine aansluiten?
Alleen wanneer de installatie over een geschikte koelunit, aansluitingen en voldoende koelcapaciteit beschikt. Zonder circulerende koelvloeistof mag een watergekoelde toorts niet onder normale hoge belasting worden gebruikt. Dit omdat er voor watergekoelde toortsen een dunnere powerkabel wordt gebruikt omdat deze gekoeld word door de koelvloeistof
Een luchtgekoelde lastoorts heeft doorgaans een dikkere powerkabel omdat deze alleen door het beschermgas en omgevingslucht wordt gekoeld.
Kan ik een luchtgekoelde toorts op een watergekoelde machine gebruiken?
Dit is mogelijk, natuurlijk afhankelijk van de gebruikte amperage. Let er wel op dat met een luchtgekoelde toorts er geen waterkoppelingen op de machine zitten. Zorg dat het circuit kan stromen, anders kan er druk ontstaan in de leidingen. Deze kunnen na enkele minuten zoveel druk opbouwen dat deze scheuren en/of klappen.
Is waterkoeling beter voor aluminium TIG?
Bij langdurig AC TIG-lassen van aluminium op hogere stroom is waterkoeling zeer aantrekkelijk omdat de TIG-toorts hierbij veel warmte kan opnemen.
Kan een waterkoeler bevriezen?
Dat is afhankelijk van de gebruikte koelvloeistof en opslagtemperatuur. Gebruik daarom altijd koelvloeistof volgens de voorschriften van de fabrikant en houd rekening met de minimale toegestane temperatuur.
Watergekoeld of luchtgekoeld kiezen?
Twijfelt u of voor uw werkzaamheden een luchtgekoelde of watergekoelde lasinstallatie beter geschikt is? Kijk daarbij niet alleen naar het maximale amperage, maar vooral naar de werkelijke lasstroom, inschakelduur en lengte van de lasnaden.
Cjays Lastechniek helpt u bij het kiezen van een passende nieuwe of gebruikte lasmachine, lastoorts en koelconfiguratie voor uw toepassing.
