Wat is TIG (GTAW)-lassen?

TIG-lassen is een booglasproces waarbij een elektrische lichtboog ontstaat tussen een niet-afsmeltende wolfraamelektrode en het werkstuk. De warmte van deze lichtboog smelt het basismateriaal, waardoor een smeltbad ontstaat.

Het smeltbad wordt beschermd tegen de omgevingslucht door een inert beschermgas, meestal 100% argon. Indien extra materiaal nodig is, wordt een losse toevoegstaaf of toevoeg­draad met de hand of automatisch aan het smeltbad toegevoegd.

TIG staat voor Tungsten Inert Gas. De internationale procesbenaming is GTAW: Gas Tungsten Arc Welding. Beide termen beschrijven in de praktijk hetzelfde lasproces.

TIG staat bekend om de hoge controle over het smeltbad, een zeer nette lasnaad en de mogelijkheid om veel verschillende metalen te lassen. Het proces wordt veel gebruikt voor RVS, aluminium, dun plaatwerk, leidingwerk en hoogwaardige constructies.

Waar staat TIG voor?

TIG staat voor Tungsten Inert Gas.

"Tungsten" is de Engelse naam voor wolfraam. De elektrode in een TIG-toorts bestaat daarom uit een wolfraamlegering die tijdens normaal gebruik niet als toevoegmateriaal wordt afgesmolten.

"Inert Gas" verwijst naar het beschermgas rondom de elektrode en het smeltbad. Hiervoor wordt meestal argon gebruikt.

Wat betekent GTAW?

GTAW staat voor Gas Tungsten Arc Welding.

Dit is de benaming die onder andere in Amerikaanse normen en technische documentatie wordt gebruikt voor TIG-lassen.

De termen TIG en GTAW verwijzen dus naar hetzelfde basisproces:

• TIG = Tungsten Inert Gas
• GTAW = Gas Tungsten Arc Welding

Hoe werkt TIG-lassen?

Bij TIG-lassen wordt de wolfraamelektrode in de lastoorts dicht bij het werkstuk gehouden. Wanneer de lichtboog wordt ontstoken, loopt elektrische stroom van het werkstuk naar de wolfraam of andersom, afhankelijk van de gekozen polariteit.

De lichtboog levert voldoende warmte om het oppervlak van het werkstuk plaatselijk te laten smelten.

De lasser verplaatst de TIG-toorts langs de lasnaad en kan tegelijkertijd met de andere hand toevoegmateriaal in het smeltbad brengen.

• De wolfraamelektrode vormt de lichtboog.
• De elektrode is normaal gesproken niet het toevoegmateriaal.
• Het basismateriaal wordt plaatselijk gesmolten.
• Toevoegdraad kan apart worden toegevoegd.
• Beschermgas beschermt elektrode en smeltbad.
• De lasser bepaalt zeer nauwkeurig hoeveel warmte en toevoegmateriaal wordt ingebracht.

Welke onderdelen heeft een TIG-lasinstallatie?

Een TIG-lasinstallatie bestaat doorgaans uit verschillende onderdelen.

• TIG-lasstroombron
• TIG-lastoorts
• Wolfraamelektrode
• Massakabel
• Beschermgasfles
• Drukregelaar
• Gasleiding
• Eventueel toevoegstaven of lasdraad
• Eventueel voetpedaal of afstandsbediening
• Eventueel waterkoeler bij zwaardere toepassingen

Wat is een wolfraamelektrode?

De wolfraamelektrode is het centrale onderdeel van de TIG-toorts waarmee de lichtboog wordt gevormd.

Wolfraam heeft een zeer hoog smeltpunt en is daardoor geschikt om langdurig de hoge temperatuur van de lichtboog te weerstaan.

De elektrode wordt tijdens correct TIG-lassen niet bewust afgesmolten in het werkstuk. Dit is een belangrijk verschil met MIG/MAG-lassen, waarbij de lasdraad juist continu afsmelt en tegelijk als elektrode en toevoegmateriaal dient.

Welke soorten wolfraamelektroden bestaan er?

Er bestaan verschillende typen wolfraamelektroden met verschillende toevoegingen en eigenschappen. Welke elektrode het meest geschikt is, hangt onder andere af van:

• AC- of DC-lassen
• Materiaalsoort
• Lasstroom
• Diameter van de elektrode
• Type stroombron
• Gewenste boogkarakteristiek

Bekende varianten zijn onder andere elektroden met lanthaan-, cerium- of zirkoniumtoevoegingen.

De kleurcodering van de elektrode geeft aan om welk type wolfraamelektrode het gaat.

Welk gas gebruik je bij TIG-lassen?

Bij TIG-lassen wordt meestal 100% argon gebruikt.

Argon beschermt de wolfraamelektrode, de lichtboog en het vloeibare smeltbad tegen de omgevingslucht.

Voor bepaalde specialistische toepassingen kunnen ook andere inerte gassen of mengsels worden gebruikt, zoals argon/helium.

• Meest gebruikt: 100% argon
• Specialistische toepassingen: onder andere argon/heliummengsels

Waarom is beschermgas nodig bij TIG-lassen?

Het vloeibare metaal en de hete wolfraamelektrode kunnen bij blootstelling aan de omgevingslucht reageren met zuurstof, stikstof en andere gassen.

Dit kan leiden tot oxidatie, porositeit, vervuiling van de wolfraamelektrode en een verminderde laskwaliteit.

Het beschermgas vormt daarom een beschermende atmosfeer rondom de laszone.

Gebruik je toevoegmateriaal bij TIG-lassen?

Toevoegmateriaal is bij TIG-lassen niet altijd noodzakelijk.

Dunne materialen kunnen in sommige situaties zonder toevoegmateriaal aan elkaar worden gesmolten.

Wanneer extra materiaal nodig is, gebruikt de lasser een losse toevoegstaaf die handmatig in het smeltbad wordt gebracht.

Bij geautomatiseerde TIG-processen kan toevoeg­draad ook mechanisch worden aangevoerd.

Wat is het verschil tussen TIG en MIG/MAG?

Het belangrijkste verschil is de manier waarop de elektrode en het toevoegmateriaal worden gebruikt.

TIG wordt vooral gekozen wanneer kwaliteit, controle en een nette las belangrijk zijn. MIG/MAG wordt vaker gebruikt wanneer snelheid en productiviteit belangrijker zijn.

Welke materialen kun je TIG-lassen?

TIG kan voor een groot aantal metalen worden gebruikt.

• Constructiestaal
• RVS
• Aluminium
• Aluminiumlegeringen
• Koper
• Nikkellegeringen
• Titanium
• Diverse andere hoogwaardige legeringen

De lasmachine moet wel geschikt zijn voor het materiaal en de benodigde stroomsoort.

TIG-lassen van staal

Staal wordt TIG-gelast met gelijkstroom, oftewel DC (Direct Current).

TIG is vooral geschikt wanneer een nette, gecontroleerde las gewenst is, bijvoorbeeld bij dunwandige constructies, leidingwerk of precisiewerk.

TIG-lassen van RVS

RVS is een materiaal waarvoor TIG veel wordt toegepast.

Het proces biedt zeer goede controle over de warmte-inbreng en het smeltbad, waardoor nette en gelijkmatige lasnaden kunnen worden gemaakt.

Bij RVS is bescherming van de achterzijde van de las in bepaalde toepassingen eveneens belangrijk. Hiervoor kan formeergas of argon worden gebruikt om oxidatie aan de andere kant te beperken.

TIG-lassen van aluminium

Aluminium wordt meestal TIG-gelast met wisselstroom, oftewel AC (Alternating Current).

De wisselstroom helpt bij het doorbreken en verwijderen van de hardnekkige aluminiumoxidelaag terwijl tegelijkertijd voldoende warmte in het basismateriaal wordt gebracht.

Een TIG-machine voor aluminium moet daarom beschikken over AC-functionaliteit.

Wat is het verschil tussen DC TIG en AC TIG?

DC TIG

DC betekent Direct Current, oftewel gelijkstroom.

DC TIG wordt onder andere gebruikt voor:

• Staal
• RVS
• Koper
• Titanium
• Diverse ferro en non-ferro legeringen

AC TIG

AC betekent Alternating Current, oftewel wisselstroom.

AC TIG wordt vooral gebruikt voor:

• Aluminium
• Aluminiumlegeringen
• In sommige gevallen magnesiumlegeringen

Een AC/DC TIG-machine kan zowel met wisselstroom als gelijkstroom lassen en is daardoor veelzijdiger.

Wat is de polariteit bij DC TIG-lassen?

Bij standaard DC TIG-lassen wordt meestal DCEN gebruikt: Direct Current Electrode Negative.

Daarbij staat de TIG-toorts met wolfraamelektrode aan de negatieve pool en het werkstuk aan de positieve pool.

Hierdoor komt het grootste gedeelte van de warmte in het werkstuk terecht en blijft de belasting van de wolfraamelektrode relatief beperkt.

Hoe wordt een TIG-boog gestart?

TIG-machines kunnen verschillende startmethoden gebruiken.

• HF-start
• Lift-TIG
• Krasstart bij eenvoudige systemen

HF-start

HF staat voor High Frequency.

Bij HF-start kan de lichtboog worden ontstoken zonder dat de wolfraamelektrode het werkstuk hoeft aan te raken.

Dit verkleint de kans dat de elektrode het smeltbad vervuilt.

Lift-TIG

Bij Lift-TIG wordt de elektrode voorzichtig tegen het werkstuk geplaatst en vervolgens opgetild. De elektronica van de machine regelt daarbij de ontsteking van de lichtboog.

Lift-TIG is gecontroleerder dan een eenvoudige krasstart.

Wat betekent 2T en 4T bij TIG-lassen?

2T

Bij 2T houdt de lasser de schakelaar op de TIG-toorts ingedrukt tijdens het lassen.

Wanneer de knop wordt losgelaten, beëindigt de machine de lascyclus.

4T

Bij 4T hoeft de schakelaar tijdens langere lassen niet continu ingedrukt te worden gehouden.

Met verschillende druk- en loslaatmomenten kan de lascyclus worden gestart, vastgehouden en beëindigd.

4T is daardoor vooral comfortabel bij langere lasnaden.

Wat is upslope en downslope?

Upslope en downslope regelen hoe snel de lasstroom aan het begin en einde van de las verandert.

Upslope

Bij upslope stijgt de stroom geleidelijk van de startstroom naar de ingestelde hoofdstroom.

Downslope

Bij downslope daalt de lasstroom geleidelijk voordat de lichtboog wordt beëindigd.

Dit kan helpen om het einde van de las gecontroleerder af te werken en kratervorming te beperken.

Wat is gasvoorstroom en gasnastroom?

Gasvoorstroom

Gasvoorstroom zorgt ervoor dat het beschermgas al kort stroomt voordat de lichtboog wordt ontstoken, dit voorkomt dat de omgevingslucht die zich in de toorts bevindt in het smeltbad terechtkomt.

Hierdoor is de laszone bij het starten al beschermd.

Gasnastroom

Gasnastroom laat het beschermgas na het beëindigen van de lichtboog nog enige tijd doorstromen.

Hierdoor worden het hete lasbad en de wolfraamelektrode beschermd terwijl deze afkoelen.Als het te lassen materiaal en de wolfraam nog roodgloeiend zijn, kan er nog zuurstof bijkomen, en kunnen deze verbranden.

Wat is TIG Pulse?

Bij TIG Pulse wisselt de lasmachine tussen een hogere piekstroom en een lagere basisstroom.

Hierdoor kan de gemiddelde warmte-inbreng worden beheerst terwijl de piekstroom voldoende energie levert om het smeltbad goed te vormen.

TIG Pulse kan onder andere interessant zijn bij:

• Dun materiaal
• RVS
• Warmtegevoelige onderdelen
• Positielassen
• Toepassingen waarbij vervorming moet worden beperkt

Wat is AC Balance?

Bij AC TIG-lassen bepaalt de AC Balance de verhouding tussen de positieve en negatieve delen van de wisselstroomcyclus.

Hiermee kan de balans worden beïnvloed tussen:

• Reinigende werking van de oxidelaag
• Inbranding
• Belasting van de wolfraamelektrode

Deze instelling is vooral belangrijk bij het TIG-lassen van aluminium.

Wat is AC Frequency?

De AC Frequency bepaalt hoe vaak de wisselstroom per seconde van richting verandert.

Een aanpassing van de frequentie kan invloed hebben op de vorm, concentratie en het gedrag van de lichtboog.

Geavanceerde AC/DC TIG-machines bieden daarom vaak instelbare AC-frequentie.

Wat zijn de voordelen van TIG-lassen?

• Zeer hoge controle over het smeltbad
• Zeer nette lasnaden mogelijk
• Nauwelijks lasspatten
• Geschikt voor dun materiaal
• Geschikt voor veel verschillende metalen
• Toevoegmateriaal is afzonderlijk regelbaar
• Zeer geschikt voor precisiewerk
• Goed beheersbare warmte-inbreng
• Geschikt voor hoogwaardige lasverbindingen

Wat zijn de nadelen van TIG-lassen?

• Lagere lassnelheid dan MIG/MAG
• Lagere neersmeltsnelheid
• Vereist relatief veel vaardigheid
• Gevoelig voor vervuiling van materiaal en elektrode
• Beschermgas kan door wind worden verstoord
• Materiaal moet doorgaans goed schoon zijn
• Minder efficiënt voor grote hoeveelheden zwaar constructiewerk

Waar wordt TIG-lassen voor gebruikt?

TIG wordt vooral toegepast wanneer hoge laskwaliteit, controle of een nette lasnaad belangrijk is.

• RVS-constructies
• Aluminiumconstructies
• Leidingwerk
• Procesindustrie
• Voedingsmiddelenindustrie
• Machinebouw
• Dun plaatwerk
• Automotive
• Motorsport
• Precisiewerk
• Reparaties
• Hoogwaardige constructies

Is TIG-lassen geschikt voor beginners?

TIG-lassen is goed te leren, maar vraagt doorgaans meer handvaardigheid dan MIG/MAG-lassen.

De lasser moet tegelijkertijd controle houden over:

• De lastoorts
• De afstand tussen elektrode en werkstuk
• De loopsnelheid
• Het smeltbad
• Eventueel de toevoegstaaf
• Eventueel een voetpedaal voor stroomregeling

Hierdoor is de leercurve vaak iets steiler dan bij MIG/MAG.

Welke TIG-lasmachine heb je nodig?

De juiste TIG-machine hangt voornamelijk af van het materiaal en het soort werkzaamheden.

• Alleen staal en RVS: DC TIG kan voldoende zijn
• Aluminium lassen: AC/DC TIG nodig
• Dun materiaal: goede regeling bij lage stroom belangrijk
• Intensief gebruik: let op inschakelduur
• Hogere stroom: watergekoelde toorts kan interessant zijn
• Precisiewerk: puls en uitgebreide parameterregeling kunnen nuttig zijn
• Aluminium: instelbare AC Balance en AC Frequency kunnen belangrijk zijn

Waar moet je op letten bij een gebruikte TIG-lasmachine?

Bij een gebruikte TIG-lasinstallatie moet niet alleen worden gecontroleerd of de machine stroom levert.

• HF-ontsteking
• Lift-TIG-functie
• AC-functionaliteit indien aanwezig
• DC-functionaliteit
• Gasventiel
• Gasvoor- en nastroom
• 2T/4T
• Upslope en downslope
• Pulsfunctie
• Bedieningspaneel
• TIG-toorts
• Massakabel
• Waterkoeling indien aanwezig
• Aansluitingen
• Werking onder belasting

Uit de werkplaats van Cjays

Bij TIG-lassen heeft de toestand van de wolfraamelektrode direct invloed op de stabiliteit van de lichtboog.

Wanneer de elektrode tijdens het lassen in het smeltbad of tegen de toevoegstaaf komt, kan de punt vervuild raken. De boog kan daarna minder stabiel of minder geconcentreerd worden.

Controleer bij slecht TIG-lasgedrag daarom niet alleen de lasmachine, maar ook:

• Wolfraamelektrode
• Slijprichting en vorm van de punt
• Gasflow
• Gasmondstuk
• Gaslens indien aanwezig
• Massaverbinding
• Polariteit
• Toorts en kabels
• Reinheid van het werkstuk

Een technisch goede TIG-machine kan met een vervuilde elektrode of slechte gasbescherming alsnog een zeer slecht lasresultaat geven.

Veelgestelde vragen over TIG-lassen

Is TIG hetzelfde als GTAW?

Ja. TIG en GTAW zijn verschillende benamingen voor hetzelfde basislasproces. TIG staat voor Tungsten Inert Gas en GTAW voor Gas Tungsten Arc Welding.

Welk gas gebruik je voor TIG-lassen?

Voor de meeste TIG-toepassingen wordt 100% argon gebruikt.

Kun je aluminium TIG-lassen?

Ja. Aluminium wordt veelvuldig TIG-gelast. Hiervoor wordt doorgaans een AC/DC TIG-lasapparaat gebruikt waarbij aluminium met AC wordt gelast.

Kun je staal TIG-lassen?

Ja. Staal kan uitstekend TIG-gelast worden en wordt normaal gesproken met DC gelast.

Kun je RVS TIG-lassen?

Ja. TIG wordt zeer veel gebruikt voor RVS omdat het proces veel controle geeft en zeer nette lasnaden mogelijk maakt.

Smelt de wolfraamelektrode tijdens TIG-lassen?

De wolfraamelektrode is een niet-afsmeltende elektrode. Door de hoge smelttemperatuur van wolfraam smelt deze niet af (afhaneklijk van de ingestelde amperage. Hogere amperages vereisen soms een dikkere wolfraam die meer warmte en vermogen aankan).

Heb je toevoegmateriaal nodig bij TIG-lassen?

Niet altijd. Sommige verbindingen kunnen zonder toevoegmateriaal worden samengesmolten. Wanneer extra materiaal nodig is, wordt meestal een losse toevoegstaaf gebruikt.

Kan ik met een DC TIG-machine aluminium lassen?

Nee, een machine met alleen DC is daarom niet geschikt voor aluminium TIG-lassen. De omkerende polariteit bij AC lassen zorgt ervoor dat de oxidelaag doorbrand. Bij DC TIG is dit niet het geval, waardoor de oxidelaag op het aluminium blijft, en geen goede las kan worden gelegd.

Wat is beter, TIG of MIG/MAG?

Geen van beide processen is beter of slechter. TIG biedt meer controle en kan zeer nette lasnaden produceren. MIG/MAG is sneller en productiever. De juiste keuze hangt af van het materiaal, de toepassing en de gewenste laskwaliteit.

Verder lezen

• Wat is MIG/MAG-lassen?

Advies nodig over een TIG-lasapparaat?

Niet zeker welke TIG-lasinstallatie geschikt is voor staal, RVS of aluminium? Cjays Lastechniek adviseert over zowel nieuwe als gebruikte professionele TIG-lasmachines.

Neem contact met ons op voor persoonlijk advies of bekijk het actuele aanbod TIG-lasapparatuur.