Elektrode lassen is een booglasproces waarbij een beklede laselektrode wordt gebruikt die tijdens het lassen afsmelt en tegelijk als toevoegmateriaal dient. Tussen de elektrode en het werkstuk ontstaat een elektrische lichtboog die zowel het basismateriaal als de elektrode laat smelten.
De bekleding rondom de elektrode heeft meerdere functies. Tijdens het lassen vormt deze onder andere beschermende gassen en slak, waardoor het smeltbad wordt beschermd tegen de omgevingslucht.
Elektrode lassen staat ook bekend als MMA en Stick welding. MMA staat voor Manual Metal Arc.
Het proces wordt veel gebruikt voor constructiewerk, onderhoud, reparaties en laswerk op locatie omdat er geen externe beschermgasfles nodig is.
Waar staat MMA voor?
MMA staat voor Manual Metal Arc.
De term verwijst naar handmatig booglassen met een afsmeltende beklede elektrode.
In Engelstalige omgevingen wordt het proces vaak Stick welding genoemd vanwege de staafvormige laselektrode.
Hoe werkt elektrode lassen?
Bij elektrode lassen wordt een laselektrode in een elektrodehouder geplaatst. De elektrodehouder is via een laskabel verbonden met de lasmachine.
Een tweede kabel met massaklem wordt met het werkstuk verbonden.
Wanneer de elektrode kort het werkstuk raakt en vervolgens iets wordt opgetild, ontstaat een elektrische lichtboog.
De warmte van deze lichtboog smelt zowel het oppervlak van het werkstuk als het uiteinde van de laselektrode.
- De elektrode vormt de lichtboog.
- De elektrode smelt tijdens het lassen af.
- Het afgesmolten metaal vult de lasverbinding.
- De elektrodebekleding vormt beschermgas en slak.
- De lasser beweegt de elektrode langs de lasnaad.
- Na afkoeling wordt de slak verwijderd.
Welke onderdelen heeft een elektrode-lasinstallatie?
Een elektrode-lasinstallatie is relatief eenvoudig opgebouwd.
- Lasstroombron
- Elektrodehouder
- Laskabel
- Massakabel
- Massaklem
- Beklede laselektroden
In tegenstelling tot MIG/MAG- en TIG-lassen is voor standaard elektrode lassen geen aparte gasfles nodig.
Wat is een beklede laselektrode?
Een laselektrode voor MMA bestaat uit een metalen kern met daaromheen een speciale bekleding.
De metalen kern smelt af en vormt een belangrijk deel van het toevoegmateriaal.
De bekleding heeft verschillende functies tijdens het lassen.
- Vormt beschermende gassen
- Vormt slak boven op de las
- Stabiliseert de lichtboog
- Kan legeringselementen aan het smeltbad toevoegen
- Beïnvloedt het lasgedrag
- Beïnvloedt de mechanische eigenschappen van de las
Waarom ontstaat er slak bij elektrode lassen?
Een deel van de elektrodebekleding smelt tijdens het lassen en vormt een laag boven op het vloeibare en later stollende lasmetaal.
Deze laag wordt slak genoemd.
De slak beschermt het hete lasmetaal tijdens het afkoelen tegen de omgevingslucht en kan invloed hebben op de vorm van de lasnaad.
Na het lassen moet de slak meestal worden verwijderd voordat de las kan worden beoordeeld of voordat een volgende laslaag wordt aangebracht.
Welke soorten laselektroden bestaan er?
Er bestaan veel verschillende soorten beklede elektroden. De juiste keuze hangt af van het materiaal, de laspositie, stroomsoort en gewenste eigenschappen van de las.
Veel voorkomende hoofdgroepen zijn:
- Rutiele elektroden
- Basische elektroden
- Cellulose-elektroden
- RVS-elektroden
- Elektroden voor gietijzer
- Elektroden voor speciale legeringen
Wat is een rutiele elektrode?
Rutiele elektroden staan bekend om hun relatief eenvoudige ontsteking en rustige lasgedrag.
Ze worden veel gebruikt voor algemene constructie- en reparatiewerkzaamheden.
Voor beginnende lassers zijn rutiele elektroden vaak toegankelijker dan sommige basische elektroden.
Wat is een basische elektrode?
Basische elektroden worden veel gebruikt wanneer hoge mechanische eigenschappen en betrouwbare lasverbindingen belangrijk zijn.
Ze worden onder andere toegepast in zwaardere staalconstructies en kritische verbindingen.
Basische elektroden zijn gevoeliger voor vochtopname. Een correcte droge opslag en eventueel drogen volgens de voorschriften van de elektrodefabrikant zijn daarom belangrijk.
Wat is een cellulose-elektrode?
Cellulose-elektroden hebben een bekleding met een hoog aandeel cellulosehoudende bestanddelen.
Ze staan bekend om een krachtige, diep inbrandende lichtboog en worden onder andere toegepast bij pijplassen en werkzaamheden in verschillende lasposities.
Welke elektrodemaat heb je nodig?
Laselektroden zijn verkrijgbaar in verschillende diameters.
Veel voorkomende diameters zijn bijvoorbeeld:
- 1,6 mm
- 2,0 mm
- 2,5 mm
- 3,2 mm
- 4,0 mm
- 5,0 mm
De juiste diameter hangt af van onder andere:
- Materiaaldikte
- Laspositie
- Type verbinding
- Beschikbare lasstroom
- Type elektrode
Een grotere elektrode vraagt doorgaans om een hogere lasstroom.
Hoeveel ampère gebruik je bij elektrode lassen?
De benodigde stroomsterkte wordt voornamelijk bepaald door het type en de diameter van de elektrode.
Als algemene regel geldt dat dikkere elektroden een hogere stroom nodig hebben dan dunne elektroden.
De exacte aanbevolen stroom staat normaal op de verpakking of datasheet van de elektrode.
Andere factoren die invloed hebben zijn:
- Laspositie
- Materiaaldikte
- Type elektrode
- Polariteit
- Gewenste inbranding
- Lasvaardigheid
Wat gebeurt er als de lasstroom te laag staat?
Bij een te lage lasstroom kan de lichtboog moeilijk stabiel blijven.
- Elektrode plakt sneller vast
- Slechte inbranding
- Onrustige boog
- Moeilijke ontsteking
- Onvoldoende samensmelting mogelijk
Wat gebeurt er als de lasstroom te hoog staat?
Bij een te hoge lasstroom smelt de elektrode zeer snel af en kan het smeltbad moeilijker beheersbaar worden.
- Overmatige lasspatten
- Te diepe inbranding
- Mogelijke ondersnijding
- Snellere elektrodeverbranding
- Lastiger controle over het smeltbad
Kun je elektrode lassen met AC en DC?
Ja. Afhankelijk van de elektrode en lasmachine kan MMA met wisselstroom of gelijkstroom worden uitgevoerd.
Niet iedere elektrode is geschikt voor iedere stroomsoort. Controleer daarom altijd de specificaties van de gebruikte elektrode.
Wat is polariteit bij elektrode lassen?
Bij DC-elektrode lassen kan de elektrode afhankelijk van het type aan de positieve of negatieve pool worden aangesloten.
- DC+ of DCEP: elektrode positief
- DC- of DCEN: elektrode negatief
De juiste polariteit hangt af van het elektrodetype en de gewenste laseigenschappen.
Volg daarom de aanwijzingen van de elektrodefabrikant.
Wat is Hot Start?
Hot Start is een functie op moderne elektrode-lasmachines waarbij de machine bij het ontsteken kort tijdelijk extra stroom levert.
Dit helpt om de lichtboog gemakkelijker te ontsteken en verkleint de kans dat de elektrode bij het starten aan het werkstuk blijft plakken.
Wat is Arc Force?
Arc Force is een functie waarbij de machine de lasstroom automatisch tijdelijk verhoogt wanneer de booglengte zeer kort wordt.
Hierdoor blijft de boog beter stabiel en wordt de kans kleiner dat de elektrode vastplakt.
Bij veel moderne MMA-machines kan de mate van Arc Force worden ingesteld.
Wat is Anti Stick?
Anti Stick is een functie die de lasstroom verlaagt wanneer de machine detecteert dat de elektrode aan het werkstuk is vastgeplakt.
Hierdoor wordt voorkomen dat de elektrode extreem heet wordt en kan deze gemakkelijker van het werkstuk worden losgemaakt.
Wat is VRD?
VRD staat voor Voltage Reduction Device.
Een VRD verlaagt de openklemspanning van de lasmachine wanneer er niet wordt gelast.
Dit is bedoeld om het risico op elektrische schokken in bepaalde werkomstandigheden te verminderen.
Zodra de machine detecteert dat een las wordt gestart, kan de benodigde lasspanning beschikbaar worden gemaakt.
Welke materialen kun je elektrode lassen?
Met de juiste elektrode kunnen veel verschillende metalen worden gelast.
- Constructiestaal
- Laaggelegeerd staal
- RVS
- Gietijzer
- Verschillende speciale legeringen
Voor ieder materiaal is een geschikte elektrode nodig.
Kun je staal elektrode lassen?
Ja. Staal is veruit een van de meest gebruikte materialen voor elektrode lassen.
Het proces wordt veel toegepast voor staalconstructies, reparatiewerk en montage.
Kun je RVS elektrode lassen?
Ja. Hiervoor worden speciale RVS-elektroden gebruikt die zijn afgestemd op het te lassen materiaal.
De juiste keuze van elektrode is belangrijk om de gewenste corrosiebestendigheid en mechanische eigenschappen van de verbinding te behouden.
Kun je gietijzer elektrode lassen?
Bepaalde soorten gietijzer kunnen met speciale elektroden worden gerepareerd.
Gietijzer vraagt echter veel aandacht voor materiaalsoort, voorverwarming, warmte-inbreng en afkoeling.
Niet iedere gietijzeren reparatie is daarom geschikt om simpelweg met een standaard elektrode uit te voeren.
Kun je aluminium elektrode lassen?
Er bestaan speciale beklede elektroden voor aluminium, maar MMA is niet de meest gangbare methode voor hoogwaardig aluminium laswerk.
Voor aluminium worden meestal MIG- of AC TIG-processen gekozen omdat deze beter beheersbaar zijn.
Waarom is elektrode lassen geschikt voor buiten?
Een belangrijk voordeel van MMA is dat er geen externe beschermgaswolk rondom de las nodig is.
Bij MIG/MAG en TIG kan wind het beschermgas wegblazen. Bij elektrode lassen ontstaat de bescherming uit de elektrodebekleding zelf.
Daardoor is MMA zeer geschikt voor:
- Buitenwerk
- Montage
- Bouwplaatsen
- Reparaties op locatie
- Landbouw
- Onderhoud
Sterke wind, regen en vervuiling blijven uiteraard wel invloed hebben op de kwaliteit en veiligheid van het laswerk.
Wat zijn de voordelen van elektrode lassen?
- Geen aparte gasfles nodig
- Compacte apparatuur mogelijk
- Zeer geschikt voor mobiel werk
- Goed bruikbaar buiten
- Relatief eenvoudige installatie
- Geschikt voor constructie en reparatie
- Veel verschillende elektrodesoorten beschikbaar
- Ook geschikt voor minder ideale werkomstandigheden
- Machines zijn vaak robuust en relatief eenvoudig
Wat zijn de nadelen van elektrode lassen?
- Elektrode moet regelmatig worden vervangen
- Slak moet na het lassen worden verwijderd
- Lagere productiviteit dan continu draadlassen
- Meer start- en stopplaatsen
- Meer lasrook
- Hogere vaardigheid nodig voor nette lassen
- Relatief veel materiaalverlies door elektrodestompjes
- Niet ideaal voor zeer dun plaatwerk
Wat is het verschil tussen elektrode en MIG/MAG?
| Elektrode / MMA | MIG/MAG |
|---|---|
| Losse staafelektrode | Continue lasdraad |
| Geen externe gasfles nodig | Beschermgas meestal nodig |
| Slakvorming | Meestal geen slak bij massieve draad |
| Zeer geschikt voor buiten | Windgevoelig door beschermgas |
| Regelmatig elektrode wisselen | Continu lassen mogelijk |
| Compact en mobiel | Hogere productiviteit |
| Ideaal voor reparatie en montage | Ideaal voor productie en werkplaats |
Voor een vaste werkplaats waar lange lasnaden worden gelegd is MIG/MAG vaak productiever. Voor montage en reparatie op locatie kan elektrode lassen praktischer zijn.
Wat is het verschil tussen elektrode en TIG?
| Elektrode / MMA | TIG |
|---|---|
| Afsmeltende elektrode | Niet-afsmeltende wolfraamelektrode |
| Bescherming uit elektrodebekleding | Extern beschermgas |
| Slak ontstaat | Geen slak |
| Geschikt voor buiten | Windgevoelig |
| Robuust en mobiel | Zeer nauwkeurig |
| Meer lasspatten mogelijk | Nauwelijks lasspatten |
| Constructie en reparatie | Precisiewerk en nette lassen |
Waar wordt elektrode lassen voor gebruikt?
- Staalconstructie
- Bouwplaatsen
- Montagewerk
- Reparaties
- Onderhoud
- Landbouwmachines
- Zware constructies
- Pijpleidingen
- Scheepsbouw
- Werkzaamheden op locatie
- Noodreparaties
Is elektrode lassen geschikt voor beginners?
Elektrode lassen is technisch eenvoudig qua apparatuur, maar vraagt oefening om een stabiele lichtboog te behouden.
Beginners moeten vooral leren omgaan met:
- Booglengte
- Elektrodehoek
- Loopsnelheid
- Smeltbad
- Elektrode-afsmelting
- Lasstroom
Vooral het aanstrijken van de boog zonder de elektrode vast te laten plakken vraagt in het begin enige oefening.
Waarom blijft mijn elektrode plakken?
Een elektrode kan om verschillende redenen aan het werkstuk blijven plakken.
- Lasstroom te laag
- Te korte booglengte
- Verkeerde elektrodehoek
- Vochtige elektrode
- Slechte massaverbinding
- Verkeerde polariteit
- Moeilijk ontsteekbare elektrode
Hot Start en Anti Stick kunnen het gebruik eenvoudiger maken, maar goede lastechniek blijft belangrijk.
Waarom zitten er poriën in mijn elektrode-las?
Porositeit kan verschillende oorzaken hebben.
- Vochtige elektroden
- Vuil of roest op het materiaal
- Olie of verf
- Verkeerde booglengte
- Slechte lastechniek
- Ongeschikte elektrode
Materiaalvoorbereiding en correcte opslag van elektroden zijn daarom belangrijk.
Waarom moet je elektroden droog bewaren?
Elektrodebekleding kan vocht opnemen uit de lucht.
Te veel vocht kan negatieve gevolgen hebben voor de laskwaliteit en bij sommige elektrodetypen het risico op waterstofgerelateerde lasproblemen vergroten.
Vooral basische elektroden moeten volgens de voorschriften van de fabrikant droog worden opgeslagen en indien nodig opnieuw worden gedroogd.
Welke elektrode-lasmachine heb je nodig?
De keuze hangt af van het soort elektroden en de werkzaamheden.
- Maximale elektrodediameter
- Benodigde lasstroom
- Inschakelduur
- 230 V of 400 V
- AC of DC
- Hot Start
- Arc Force
- Anti Stick
- VRD indien gewenst of vereist
- Gewicht en draagbaarheid
Voor algemeen montage- en reparatiewerk zijn compacte invertermachines vaak zeer geschikt.
Voor zware constructies met grotere elektroden is een hogere stroomsterkte en inschakelduur noodzakelijk.
Waar moet je op letten bij een gebruikte MMA-lasmachine?
- Stabiele lasstroom
- Elektrodehouder
- Laskabels
- Massaklem
- Aansluitingen
- Ventilatie
- Hot Start
- Arc Force
- Anti Stick
- Display en bediening
- Foutmeldingen
- Inschakelduur
- Werking onder belasting
Een eenvoudige elektrode-lasinstallatie kan mechanisch weinig onderdelen bevatten, maar een echte lastest blijft belangrijk om te controleren of de stroombron onder belasting stabiel werkt.
Uit de werkplaats van Cjays
Wanneer een elektrode steeds vastplakt, wordt vaak direct gedacht dat de lasmachine te weinig vermogen levert. In de praktijk ligt de oorzaak regelmatig bij de combinatie van stroominstelling, elektrode en lastechniek.
Controleer daarom eerst:
- Of de juiste stroom voor de elektrodediameter is ingesteld
- Of de elektrode droog en in goede staat is
- Of de polariteit correct is
- Of de massaklem goed contact maakt
- Of de laskabels en aansluitingen in goede staat zijn
Ook slecht contact van de massaklem kan ervoor zorgen dat een verder goede machine onrustig last.
Veiligheid bij elektrode lassen
Elektrode lassen produceert intense UV- en infraroodstraling, lasspatten, hitte en lasrook.
- Gebruik een geschikte laskap.
- Draag lashandschoenen.
- Gebruik vlamvertragende laskleding.
- Zorg voor voldoende rookafzuiging.
- Houd brandbare materialen weg van de werkplek.
- Controleer kabels en elektrodehouder op beschadigingen.
- Las niet in natte omstandigheden.
- Gebruik geschikte veiligheidsschoenen.
De openklemspanning van een lasmachine kan bovendien een elektrisch risico vormen. Werk daarom uitsluitend met deugdelijk materiaal en volgens de toepasselijke veiligheidsvoorschriften.
Veelgestelde vragen over elektrode lassen
Is MMA hetzelfde als elektrode lassen?
Ja. MMA staat voor Manual Metal Arc en is een veelgebruikte technische benaming voor lassen met een beklede elektrode.
Is Stick welding hetzelfde als MMA?
Ja. Stick welding is de Engelstalige benaming die vaak wordt gebruikt voor hetzelfde proces.
Heb je gas nodig voor elektrode lassen?
Nee. Er is normaal geen externe beschermgasfles nodig. De bekleding van de elektrode vormt tijdens het lassen zelf beschermende gassen en slak.
Kun je buiten elektrode lassen?
Ja. MMA is juist zeer geschikt voor buitenwerk omdat er geen externe beschermgaswolk nodig is die door de wind kan worden weggeblazen.
Welke elektrode is makkelijk voor beginners?
Rutiele elektroden zijn vaak relatief eenvoudig te ontsteken en te lassen en worden daarom veel gebruikt voor algemene werkzaamheden en door beginnende lassers.
Waarom moet je slak verwijderen?
De slak beschermt de las tijdens het afkoelen, maar moet daarna worden verwijderd om de las te inspecteren en voordat een volgende laslaag wordt aangebracht.
Kun je RVS met elektrode lassen?
Ja. Hiervoor bestaan speciale RVS-elektroden.
Kun je aluminium elektrode lassen?
Er bestaan speciale aluminium elektroden, maar MIG en AC TIG zijn doorgaans gebruikelijkere en beter beheersbare processen voor aluminium.
Wat is Hot Start bij MMA?
Hot Start geeft bij het ontsteken kort extra lasstroom, zodat de elektrode gemakkelijker ontsteekt.
Wat is Arc Force?
Arc Force verhoogt tijdelijk de stroom wanneer de boog zeer kort wordt en helpt zo voorkomen dat de elektrode vastplakt.
Verder lezen
Advies nodig over een elektrode-lasapparaat?
Niet zeker welke MMA-lasmachine of laselektrode geschikt is voor uw werkzaamheden? De juiste keuze hangt onder andere af van de elektrodediameter, materiaalsoort, benodigde lasstroom en inschakelduur.
Neem contact op met Cjays Lastechniek voor persoonlijk advies over nieuwe en gebruikte lasmachines.