Wat is handheld laserlassen?

Handheld laserlassen is een lasproces waarbij een krachtige laserstraal via een handbediende lastoorts op het werkstuk wordt gericht. De laser concentreert zeer veel energie op een klein oppervlak, waardoor het metaal plaatselijk smelt en een lasverbinding ontstaat.

In tegenstelling tot MIG/MAG- of TIG-lassen wordt de warmte niet opgewekt door een elektrische lichtboog tussen elektrode en werkstuk, maar door laserenergie.

De lasser beweegt de laserkop handmatig langs de verbinding. Afhankelijk van het werkstuk en de toepassing kan zonder toevoegmateriaal worden gelast of kan automatisch lasdraad aan het smeltbad worden toegevoegd.

Handheld laserlassen wordt vooral interessant wanneer hoge lassnelheid, beperkte warmte-inbreng en een nette lasnaad belangrijk zijn.

Hoe werkt handheld laserlassen?

Een handheld laserlasmachine gebruikt een laserbron die licht met een zeer hoge energiedichtheid produceert. Bij moderne industriële handlasers gaat het doorgaans om een fiberlaser.

De laserenergie wordt via een optische vezel naar de handbediende laserkop geleid. In deze kop wordt de laserstraal gericht en gevormd voordat deze het werkstuk raakt.

Wanneer de laser het metaal raakt, wordt de energie door het oppervlak geabsorbeerd. Hierdoor stijgt de temperatuur zeer snel en ontstaat een lokaal smeltbad.

• De laserbron produceert de laserenergie.
• De energie wordt via een fiberkabel naar de handlaserkop geleid.
• Optiek in de laserkop focust de laserstraal.
• Het basismateriaal smelt lokaal.
• Eventueel wordt toevoeg­draad toegevoegd.
• De laserkop wordt langs de verbinding bewogen.
• Het gesmolten materiaal stolt en vormt de lasnaad.

Wat is een laser?

Een fiberlaser is een lasertype waarbij de laserenergie wordt opgewekt en versterkt in een optische vezel.

Lasers worden veel gebruikt voor moderne metaalbewerking vanwege hun hoge efficiëntie, compacte opbouw en goede bundelkwaliteit.

Naast lassen worden lasers ook gebruikt voor processen zoals:

• Lasersnijden
• Lasergraveren
• Laserreinigen
• Oppervlaktebewerking
• Geautomatiseerd laserlassen

Welke onderdelen heeft een handheld laserlasmachine?

Een handheld laserlasinstallatie bestaat doorgaans uit meerdere onderdelen.

• Laserbron
• Handbediende laserlaspistool of laserkop
• Optische fiberkabel
• Besturing
• Koelsysteem
• Beschermgasvoorziening
• Massaklem of werkstukdetectie, afhankelijk van het systeem
• Eventuele draadaanvoerunit
• Veiligheidssystemen

Veel industriële systemen zijn watergekoeld omdat de laserbron en optische componenten tijdens langdurig gebruik aanzienlijke warmte produceren.

Hoe ontstaat de las bij laserlassen?

De laserstraal brengt zeer geconcentreerd energie in het materiaal.

Afhankelijk van vermogen, materiaal, instellingen en bewegingssnelheid kan het proces verschillende vormen aannemen.

Wat is wobble bij handheld laserlassen?

Veel handheld laserlassystemen gebruiken een zogenoemde wobble-functie.

Hierbij beweegt de laserstraal zeer snel volgens een klein patroon in plaats van alleen als één vaste punt over de lasnaad te lopen.

Dit vergroot de effectieve breedte van het smeltbad en kan het proces vergevingsgezinder maken bij kleine afwijkingen in de verbinding.

• Grotere effectieve lasbreedte
• Betere overbrugging van kleine spleten
• Meer controle over de vorm van het smeltbad
• Mogelijkheid om het lasbeeld aan te passen

De exacte mogelijkheden hangen af van de laserkop en besturing van de machine.

Gebruik je toevoegmateriaal bij handheld laserlassen?

Toevoegmateriaal is niet altijd nodig, maar wel gewenst.

Bij het handheld laserlassen wordt er altijd wel gebruik gemaakt van een externe lasdraad, zoals een 5kg (D200) of 15kg (D300) draadspoel.

Welke lasdraad wordt gebruikt bij handheld laserlassen?

De lasdraad moet worden afgestemd op het basismateriaal en de gewenste metallurgische eigenschappen van de verbinding.

Afhankelijk van de toepassing kunnen onder andere draden voor de volgende materialen worden gebruikt:

• Staal
• RVS
• Aluminium
• Verschillende legeringen

De juiste draadsoort en diameter moeten worden gekozen op basis van materiaal, verbinding en machineconfiguratie.

Welk beschermgas wordt gebruikt bij handheld laserlassen?

Bij handheld laserlassen wordt beschermgas gebruikt om het hete smeltbad te beschermen tegen de omgevingslucht en om oxidatie te beperken.

Veelgebruikte beschermgassen zijn onder andere:

• Argon
• Stikstof

Welk gas het beste is, hangt af van het materiaal, de laserbron, het lasproces en de eisen aan de las.

Daarom moet de gaskeuze worden afgestemd op de specifieke toepassing en de aanbevelingen van de machine- en materiaalproducent.

Waarom wordt beschermgas gebruikt bij laserlassen?

Het smeltbad is tijdens het lassen zeer heet en kan reageren met zuurstof en andere bestanddelen uit de omgevingslucht.

Beschermgas helpt onder andere bij:

• Verminderen van oxidatie
• Beschermen van het smeltbad
• Verbeteren van het lasoppervlak
• Beperken van verkleuring
• Beschermen van bepaalde optische componenten tegen vervuiling

Welke materialen kun je handheld laserlassen?

Handheld laserlassen kan voor verschillende metalen worden gebruikt.

• Constructiestaal
• RVS
• Gegalvaniseerd staal
• Aluminium
• Aluminiumlegeringen
• Sommige koperlegeringen
• Verschillende andere industriële legeringen

Niet ieder materiaal reageert echter hetzelfde op laserenergie. Reflectiviteit, warmtegeleiding en materiaalsamenstelling hebben grote invloed op het proces.

Kun je staal handheld laserlassen?

Ja. Staal is een van de meest gebruikte materialen voor handheld laserlassen.

Het proces kan zeer snel zijn en kan een smalle las met relatief weinig vervorming produceren.

Daardoor is het interessant voor onder andere:

• Plaatwerk
• Machinebouw
• Kastenbouw
• Constructiedelen
• Seriematige productie

Kun je RVS handheld laserlassen?

Ja. RVS is bijzonder geschikt voor veel laserlastoepassingen.

De beperkte warmte-inbreng kan helpen om vervorming en verkleuring rondom de las te verminderen.

Daarom wordt handheld laser regelmatig toegepast bij zichtbaar RVS-werk waarbij een nette afwerking belangrijk is.

Kun je aluminium handheld laserlassen?

Ja. Aluminium kan met een geschikte fiberlaser worden gelast.

Aluminium vraagt echter meer aandacht dan staal of RVS vanwege de hoge warmtegeleiding, reflectiviteit en specifieke eigenschappen van aluminiumlegeringen.

Een correcte machine-instelling, materiaalvoorbereiding en geschikte toevoeg­draad zijn daarbij belangrijk.

Wat zijn de voordelen van handheld laserlassen?

• Zeer hoge lassnelheid mogelijk
• Relatief beperkte warmte-inbreng
• Minder vervorming van dun materiaal
• Smalle lasnaad
• Nette lasafwerking mogelijk
• Hoge penetratie mogelijk
• Relatief weinig nabewerking
• Goed geschikt voor dun plaatwerk
• Eenvoudig te automatiseren
• Toevoegdraad is niet altijd nodig

Waarom geeft handheld laser minder vervorming?

De laser brengt energie zeer geconcentreerd in een klein gebied.

Hierdoor hoeft niet een groot gedeelte van het werkstuk te worden verwarmd om voldoende smelting te bereiken.

Minder totale warmte-inbreng kan leiden tot minder:

• Kromtrekken
• Spanningen in het materiaal
• Verkleuring
• Nabewerking

Dit voordeel is vooral interessant bij dun plaatwerk en nauwkeurig passende constructies.

Wat zijn de nadelen van handheld laserlassen?

• Hogere aanschafkosten in vergelijking met conventionele lasapparatuur
• Strenge veiligheidseisen
• Goede passing van werkstukken blijft belangrijk
• Optische onderdelen vragen onderhoud
• Vervuiling kan invloed hebben op de las
• Sommige materialen zijn moeilijker te verwerken
• Reparatie en onderhoud vereisen gespecialiseerde kennis
• Een laser kan gevaarlijk zijn voor ogen en huid
• Reflecties kunnen eveneens gevaarlijk zijn

Is handheld laserlassen sneller dan MIG/MAG?

Bij geschikte toepassingen kan handheld laserlassen aanzienlijk sneller zijn dan conventioneel TIG-lassen en in bepaalde situaties ook sneller dan MIG/MAG.

Het werkelijke snelheidsvoordeel hangt sterk af van:

• Materiaal
• Materiaaldikte
• Verbinding
• Spleet tussen de werkstukken
• Benodigde toevoeg­draad
• Gewenste laskwaliteit
• Voor- en nabewerking

Een hoge nominale lassnelheid betekent daarom niet automatisch dat het volledige productieproces sneller is.

Handheld laserlassen of TIG?

Handheld laser en TIG worden allebei veel toegepast voor nauwkeurig laswerk, maar verschillen sterk in werking en productiviteit.

Laser is niet automatisch een vervanging voor TIG. Voor reparaties, complexe verbindingen, kleine series en werkzaamheden waarbij maximale handmatige controle belangrijk is, kan TIG praktischer blijven.

Handheld laserlassen of MIG/MAG?

MIG/MAG is een zeer productief en breed inzetbaar proces. Handheld laser heeft vooral voordelen wanneer snelheid, beperkte vervorming en een nette las belangrijk zijn.

Hoe belangrijk is de spleet tussen de werkstukken?

De passing van de werkstukken is belangrijk bij laserlassen.

Omdat de laser zeer geconcentreerd werkt, is een grote of sterk wisselende spleet moeilijker te overbruggen dan bij sommige conventionele lasprocessen.

Een wobble-functie en toevoeg­draad kunnen helpen om kleine spleten beter te verwerken, maar een goede maatvoering en voorbereiding blijven belangrijk.

Waar wordt handheld laserlassen voor gebruikt?

Handheld laserlassen wordt vooral toegepast bij bedrijven die dun tot middeldik metaal snel en netjes willen verbinden.

• Plaatwerk
• RVS-producten
• Machinebouw
• Kasten en behuizingen
• Keuken- en horecacomponenten
• Interieurbouw
• Automotive
• Metaalconstructies
• Seriewerk
• Reparatie
• Productiebedrijven

Is handheld laserlassen moeilijk om te leren?

De basisbeweging kan voor veel gebruikers eenvoudiger aanvoelen dan TIG-lassen, vooral bij lange en rechte verbindingen.

Dat betekent echter niet dat het proces zonder vakkennis kan worden uitgevoerd.

De gebruiker moet onder andere begrijpen:

• Lasparameters
• Materiaalsoort
• Passing
• Beschermgas
• Toevoegdraad
• Bewegingssnelheid
• Veiligheidsprocedures
• Risico's van directe en gereflecteerde laserstraling

Vooral de veiligheidsopleiding is bij handheld laser veel belangrijker dan bij de aanschaf van een conventionele lasmachine.

Is handheld laserlassen gevaarlijk?

Ja. Handheld industriële laserlasmachines kunnen zeer krachtige laserstraling produceren.

Directe of gereflecteerde laserstraling kan ernstig en permanent oog- of huidletsel veroorzaken.

Industriële handheld laserlasinstallaties vallen daarom doorgaans in de hoogste risicocategorie voor laserproducten tijdens gebruik en vereisen uitgebreide technische en organisatorische veiligheidsmaatregelen.

Waarom zijn reflecties gevaarlijk bij laserlassen?

Een laserstraal hoeft niet rechtstreeks uit de laserkop in de richting van een persoon te wijzen om gevaarlijk te zijn.

Metaal kan een gedeelte van de laserenergie reflecteren.

Vooral gladde en reflecterende oppervlakken kunnen een ongewenste gereflecteerde straal veroorzaken.

Daarom moet bij de inrichting van een laserlaswerkplek rekening worden gehouden met zowel de primaire laserstraal als mogelijke reflecties.

Welke veiligheidsmaatregelen zijn nodig bij handheld laserlassen?

Een handheld laser mag niet worden behandeld als een gewone MIG/MAG- of TIG-machine.

De exacte veiligheidsvoorzieningen moeten worden bepaald op basis van de machine, laserklasse, nationale regelgeving en risicoanalyse.

• Afgeschermde laserwerkzone
• Geschikte laserbeveiliging
• Toegangscontrole
• Interlocks en andere technische beveiligingen
• Geschikte laserbeschermingsmiddelen
• Opgeleid personeel
• Correcte signalering
• Veilige positionering van werkstuk en omgeving
• Afzuiging van lasrook
• Procedures voor onderhoud en service

Een gewone laskap of standaard lasbril is niet automatisch geschikt als bescherming tegen krachtige laserstraling.

Gebruik uitsluitend beveiliging die aantoonbaar geschikt is voor de golflengte en het vermogen van de betreffende laserinstallatie.

Produceert handheld laserlassen lasrook?

Ja. Ook bij laserlassen kunnen metaalrook, dampen en fijne deeltjes ontstaan.

De hoeveelheid en samenstelling hangen onder andere af van:

• Basismateriaal
• Coatings
• Oppervlaktevervuiling
• Toevoegmateriaal
• Lasparameters

Een geschikte afzuiging blijft daarom noodzakelijk.

Heeft een handheld laserlasmachine koeling nodig?

Veel industriële fiberlaserlasmachines gebruiken een actief koelsysteem.

Bij hogere vermogens wordt vaak waterkoeling gebruikt om de laserbron en andere onderdelen binnen hun toegestane temperatuurgebied te houden.

Er bestaan ook compacte systemen met andere koelconcepten. De vereiste koeling is daarom machinespecifiek.

Welke vermogens bestaan er bij handheld laserlasmachines?

Handheld laserlassers bestaan in verschillende vermogensklassen.

Veel industriële systemen bevinden zich bijvoorbeeld rond:

• 1000 W
• 1500 W
• 2000 W
• 3000 W

Een hoger laservermogen betekent niet automatisch dat een machine voor iedere toepassing beter is.

Het benodigde vermogen hangt af van materiaal, dikte, lasvorm, lassnelheid en gewenste penetratie.

Waar moet je op letten bij het kopen van een handheld laserlasmachine?

Bij een handheld laserlasmachine moet niet alleen naar vermogen en prijs worden gekeken.

• Laserbron
• Vermogen
• Laserkop
• Wobble-mogelijkheden
• Draadaanvoer
• Koelsysteem
• Beschikbaarheid van verbruiksdelen
• Veiligheidssystemen
• CE-conformiteit
• Technische documentatie
• Training en instructie
• Service
• Onderdelenbeschikbaarheid
• Garantie
• Lokale technische ondersteuning

Vooral service en onderdelen zijn belangrijk omdat een laserlasmachine aanzienlijk complexer is dan een conventionele elektrode-, TIG- of eenvoudige MIG/MAG-machine.

Waar moet je op letten bij een gebruikte handheld laser?

Een gebruikte handheld laserinstallatie moet technisch én op veiligheid worden beoordeeld.

• Bedrijfsuren van de laserbron
• Uitgangsvermogen
• Staat van de fiberkabel
• Staat van de laserkop
• Beschermglas en optiek
• Koeler
• Draadaanvoer
• Gasvoorziening
• Veiligheidsfuncties
• Interlocks
• Foutmeldingen
• Onderhoudshistorie
• Documentatie
• Beschikbaarheid van reserveonderdelen
• CE- en veiligheidsdocumentatie

Een machine die nog goed last, is niet automatisch een veilige of complete installatie. Bij gebruikte laserlasapparatuur moeten veiligheidssystemen en documentatie daarom net zo serieus worden gecontroleerd als de lastechnische prestaties.

Uit de werkplaats van Cjays

Bij handheld laserlasapparatuur is het verleidelijk om vooral naar het opgegeven laservermogen te kijken. In de praktijk zegt alleen een getal zoals 1500 W of 2000 W echter weinig over de totale kwaliteit van de installatie.

Minstens zo belangrijk zijn:

• Kwaliteit van de laserbron
• Stabiliteit van de laserkop
• Optiek
• Koeling
• Draadaanvoer
• Software en parameterregeling
• Veiligheidssystemen
• Onderdelenvoorziening
• Technische ondersteuning

Bij een professionele installatie hoort daarom niet alleen een machine, maar ook een goed veiligheidsconcept, training en betrouwbare service.

Veelgestelde vragen over handheld laserlassen

Is handheld laserlassen hetzelfde als fiberlaserlassen?

De meeste moderne handheld laserlassers gebruiken een fiberlaserbron. Fiberlaser verwijst echter naar het type laserbron, terwijl handheld laserlassen verwijst naar de handbediende toepassing.

Heb je gas nodig bij handheld laserlassen?

Ja, bij de meeste toepassingen wordt beschermgas gebruikt. Argon en stikstof behoren tot de veelgebruikte mogelijkheden. De juiste keuze hangt af van materiaal en proces.

Heb je lasdraad nodig bij handheld laserlassen?

Niet altijd. Maar het is wel gewenst. Bij de meeste laser toepassingen wordt lasdraad gebruikt.

Kun je RVS handheld laserlassen?

Ja. RVS is een veel voorkomende toepassing voor handheld laser vanwege de hoge lassnelheid en de mogelijkheid om nette lassen met beperkte warmte-inbreng te maken.

Kun je aluminium handheld laserlassen?

Ja. Met geschikte apparatuur en instellingen kan aluminium worden gelast, maar aluminium stelt hogere eisen aan het proces dan bijvoorbeeld gewoon staal.

Is handheld laser sneller dan TIG?

Bij geschikte verbindingen kan handheld laserlassen aanzienlijk sneller zijn dan TIG. Het verschil hangt af van materiaal, dikte, passing en gewenste laskwaliteit.

Is handheld laserlassen veiliger dan TIG?

Nee. Handheld laserlassen brengt specifieke risico's met zich mee door krachtige directe en gereflecteerde laserstraling. Het vereist daarom andere en doorgaans uitgebreidere veiligheidsvoorzieningen dan conventioneel TIG-lassen.

Kan ik een gewone laskap gebruiken bij handheld laser?

Een standaard laskap is niet automatisch geschikt voor bescherming tegen laserstraling. Laserbescherming moet specifiek geschikt zijn voor de betreffende golflengte, het vermogen en de toepassing.

Wat is wobble bij laser lassen?

Wobble betekent dat de laserstraal tijdens het lassen snel in een klein patroon beweegt. Hierdoor kan een breder smeltbad ontstaan en kunnen kleine spleten gemakkelijker worden overbrugd.

Advies nodig over handheld laserlassen?

Wilt u weten of handheld laserlassen geschikt is voor uw productie, materiaalsoort en werkstukken? De juiste keuze hangt niet alleen af van het laservermogen, maar ook van laserkop, draadaanvoer, koeling, veiligheid en technische ondersteuning.

Neem contact op met Cjays Lastechniek voor advies over een geschikte laserlasoplossing en de mogelijkheden voor uw toepassing.